Hababam'ı Türk edebiyatına miras bırakan yazar: Rıfat Ilgaz | Biokadar
Ne Kadar İçerik Biokadar Eğlence

dirty hunter

Hababam’ı Türk edebiyatına miras bırakan yazar: Rıfat Ilgaz

Okuma Süresi: 4 Dakika Fatma Hanım ve Hüseyin Vehbi Bey’in 7. çocuğu Mehmet Rıfat Ilgaz, 7 Mayıs 1911’de Cide’de dünyaya geldi. Ilgaz, ilkokulun 5 yılını Cide, bir …

0 3

Fatma Hanım ve Hüseyin Vehbi Bey’in 7. çocuğu Mehmet Rıfat Ilgaz, 7 Mayıs 1911’de Cide’de dünyaya geldi. Ilgaz, ilkokulun 5 yılını Cide, bir yılını ise Terme’de okudu. Ortaokula Kastamonu’daki ablasının yanında devam eden müellif, yatılı okuduğu Kastamonu Muallim Mektebinden 1930’da mezun oldu. Ilgaz’ın gemicilik, gemi katipliği ve Düyun-ı Genele memurluğu misyonları yapan babası Vehbi Beyefendi, 1928’de Terme’de hayatını yitirdi.

İLKOKUL ÖĞRETMENLİĞİ YAPTI

Rıfat Ilgaz, 1931’de Bolu Maarif Müdürlüğünce Gerede’de ilkokul öğretmeni olarak atandı, akabinde Akçakoca, Hendek ve Düzce ortasında bir köy olan Gümüşova bucağına tayin edildi.

Birinci evliliğini 1931’de öğretmen arkadaşı Nuriye Hanım ile yapan muharririn, 1932’de kızı Gönül dünyaya geldi. Ilgaz, 1933’te askere gitti ve askerdeyken eşinden ayrıldı. Usta edebiyatçı, 1934’te soyadı almayana maaş verilmeyeceğinin açıklanması üzerine, hayatında büyük ehemmiyeti olduğuna inandığı Kastamonu’yu simgeleyen Ilgaz soyadını seçti.

UZUN MÜDDET VEREM TEDAVİSİ GÖRDÜ

Gazi Eğitim Enstitüsü’nde 1936-1938’de okuyan Ilgaz, Adapazarı’na Türkçe öğretmeni olarak atandı. Fakat verem olan muharrir, rahatsızlığı ağırlaştığı için İstanbul’a gelerek, Yakacık Sanatoryumu’nda tedavi gördü.

Ilgaz, hastalığının tedavisi nedeniyle İstanbul’a tayin istemesinin akabinde, 1939’da Karagümrük Ortaokulu’nda vazifeye başladı.

Tıpkı yıl öğretmen Rikkat Hanım ile evlenen usta kalemin, 1940’ta oğlu Aydın, 1946’da ise kızı Yıldız dünyaya geldi.

FARKLI GAZETELERDE YAZDI

Çığır, Oluş, Ulus, Güneş, Yücel, Varlık, Atılım ve Yeni İnsanlık üzere çeşitli gazete ve mecmualarda yazmaya başlayan Ilgaz, tıpkı yıllarda Hasan Tanrıkut, Sabahattin Kudret Aksal, Salah Birsel’le tanıştı. Başarılı edebiyatçı, 1942’de A. Kadir ve Ömer Faruk Toprak ile Yürüyüş mecmuasının takımında yer aldı ve mecmuada Orhan Kemal, Sait Faik Abasıyanık, Cahit Irgat, İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, Nazım Hikmet’le çalıştı.

ŞİİR KİTABINDAN MAHPUS CEZASI

Yarenlik isimli birinci şiir kitabını 1943’te edebiyatseverlerle buluşturan Ilgaz, 1944’te yayımlandıktan 25 gün sonra toplatılan Sınıf isimli şiir kitabından ötürü 6 ay mahpus cezası aldı. Mahpustan çıktığında sıhhati düzgünce berbatlaşan muharrir, öğretmenlik işini ve İstanbul Üniversitesi İdeoloji Kısmı’nda başladığı öğrencilik hakkını kaybetti.

Hastalığı münasebetiyle İstanbul Validebağ Sanatoryumu’na yatan Ilgaz, 1947’de sanatoryumdan çıkarıldı.

GÜLDÜRÜ İLE VEREMİ ANLATTI

Yaklaşık 8 yıl farklı hastanelerde verem tedavisi gören Rıfat Ilgaz, kendi yaşantısından yola çıkarak Pijamalılar romanını yazdı ve bu yapıtında verem hastanelerinde ömür uğraşı veren hastaların hayatını, güldürü yoluyla kaleme aldı.

TOPLUMCU GERÇEKÇİ YAZILAR KALEME ALDI

Yazılarında ve hayatında toplumcu gerçekçi bir çizgi devam ettirmeye çalışan Ilgaz’ın 1953’te yazdığı Devam isimli kitabı da toplatıldı. Yazıları ve şiirleri nedeniyle kovuşturmaya tabi tutulan Ilgaz, yaklaşık 5,5 yıl mahkumiyet alsa da hem hastalığından hem de af kapsamına girdiği için cezasının bir kısmını yattı.

İnceleme muharriri ve eleştirmen Asım Bezirci, Papirüs mecmuasının 19. sayısında, şiirlerinde Faruk Nafiz Çamlıbel, Ahmet Kutsi Tecer, Halit Fahri Ozansoy üzere hececi şairlerin tesirinde kalan Ilgaz için şunları söyledi:

“TOPLUMCU OLMAYAN ŞİİRLER DE YAZDI”

“Rıfat Ilgaz’ı çoğumuz oldum bittim ‘toplumcu’ şairi diye tanırız. Uzun bir müddet ‘toplumcu olmayan’ şiirler de yazdığını bilmeyiz. Zira, bu çeşit şiirler eski mecmuaların sayfaları ortasında kalmıştır. Ilgaz, onları hiçbir kitabına almamıştır. Bundan dolayı de oldum muhtemel, toplumsal hususları işleyen bir şair sayılmıştır. Halbuki, Ilgaz’ın toplumcu bir şair olarak muvaffakiyet kazanmasında bu şiirlerin de bir hissesi vardır.”

ÖĞRETMENLİK MÜŞAHEDELERİNİ YAPITLARINA YANSITTI

Rıfat Ilgaz, Aziz Nesin ve Esat Adil üzere isimlerle Gerçek gazetesini çıkardı. Necati Sözen’in sahibi olduğu Adembaba mecmuasında 1952’de yazmaya başlayan usta muharririn, Dolmuş, Külah ve isimli tanınan mizah mecmualarında de yazıları yayımlandı.

Öğretmenlik yaparken öğrencileriyle kendi çocukları üzere ilgilenen, daha sonra çocuk edebiyatında da eserler veren Ilgaz, öğretmenlik hayatındaki müşahedelerini yapıtlarına yansıttı.

HABABAM SINIFINI BİRİNCİ DEFA DOLMUŞ MECMUASINDA YAYINLADI

Ilgaz, 1952-1960’ta Tan gazetesinde düzeltmen, dizgici ve röportaj muharriri olarak çalışırken Dolmuş mecmuasında Stepne takma ismiyle Hababam Sınıfı, Bizim Koğuş ve Don Kişot yapıtlarını dizi olarak okuyucuyla buluşturdu.

Oğlu Aydın’ın okul maceralarıyla Hababam Sınıfı’nı oluşturan Ilgaz, hikayelerine öğretmenlik anılarıyla müşahedelerini de ekledi.

“HABABAM SINIFI TİYATRO SAHNESİNE TAŞINDI”

Unutulmaz muharririn, 1959’da kaleme aldığı ve büyük üne kavuşturan Hababam Sınıfı kitabı, 1966’da oyunlaştırılarak Ulvi Uraz Tiyatro Topluluğu tarafından sahnelendi. Oyun, 1969’da İstanbul Tiyatrosu’nda yine sahneye koyuldu, 1975’te ise Ertem Eğilmez’in direktörlüğünde beyaz perdeye aktarıldı.

Mehmet Saydur, Rıfat Ilgaz’lı Yıllar isimli anı kitabında, yaşadığı periyotta eğitim sisteminde gördüğü aksaklıkları ele alan Ilgaz’ın, Hababam Sınıfı’nı yazma maksadını şu sözlerle açıkladığını aktardı:

“Hababam Sınıfı bir eğitim yergisidir. Mizah beyazdır, olumludur. Mizahta gülme ana öğe değildir. İsteyen ağlar, isteyen güler. Ben yergi yapıyorum, güldürü bile düşünmüyorum. Hababam Sınıfı’nda üç şeyin yergisi yapılmıştır, kopyanın, ezberin, uydurma hürmetin. Benim mizahım düşündürmeye dayanır. Hababam Sınıfı’nda bize yakışmayan eğitimsel şeylerin yergisini yapıyorum.”

5 KERE EVLENDİ, 4 ÇOCUĞU OLDU

Ilgaz, Vatan, Demokrat İzmir, Yeni Gün, Yeni Ulus gazeteleri ile Akbaba mecmuasında de yazılar yazdı. Daha sonra Sınıf Yayınları’nı kuran müellif, kendi kitaplarını buradan yayımladı.

Basın Gurur Kartı’nı 1970’te alan, 1974’te emekli olup doğum yeri olan Cide’ye yerleşen Ilgaz, 12 Eylül 1980 darbesinde tekrar gözaltına alındı.

Rıfat Ilgaz, Yıldız Karayel isimli yapıtıyla 1982’de Madaralı Roman Mükafatı ve Orhan Kemal Roman Mükafatını, Ocak Katırı Alagöz ile de 1987’de Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü’nü aldı.

Ömrü boyunca 5 kere evlenen Ilgaz’ın 4 çocuğu oldu. Unutulmaz yapıtlara imza atan Ilgaz, 7 Temmuz 1993’te İstanbul’da vefat etti ve Zincirlikuyu Mezarlığına defnedildi.

“İNSAN MİZAHÇI DOĞAR”

Ilgaz, “İnsan sonradan mizahçı olmaz, mizahçı doğar” kanısını savunurken, bir aktiflikte yaptığı konuşmada mizahi istikametini şöyle anlattı:

“Ben mizahçı olduğumu çok geç anladım. Neden? Hababam Sınıfı’ndan sonra baktım ki halk sevdi, gülmeye başlıyor, ‘Ben kendimi yalnız şair zannederdim, mizahçıymışım da…’ dedim, kendi kendime. Sonradan düşündüm sanki ben okuduğum edebiyat kolundaki hocalardan mı öğrendim bu mizahı?’ Bir incelemeye başladım, şiirlerimi de aradım. Benim için yapılan bir toplantıda Ahmet Gülhan ‘Mıstabey’ şiirimi okudu. Herkes önemli ciddi dinleyecek, tahminen de üzülecek… İkinci Dünya Savaşı’ndan, Almanlardan bahsediyorum şiirde… Baktım millet gülüyor. Ben bunu, çok trajik bir olayı anlatayım diye yazmıştım…”

Şair tarafına toz konduramadığı için birinci başlarda şiir haricindeki yazılarını takma isim kullanarak yazan Rıfat Ilgaz, bir röportajında ise mizahla alakalı şu tabirleri kullandı:

“Mizah diye bir yazı tipi yoktur. Yazı çeşidi romandır, hikayedir, köşe yazılarıdır, anılardır. Mektup bile bir yazı tipidir de mizah bir yazı tipi değildir. Çeşit olsaydı tekniği olurdu. Mizah bir biçimdir. Topluma bakış açısıdır. Mizah şiir, hikaye, roman olabilir. Cins değil, biçimdir. Mizacımızdan gelen bir özelliktir, bir çeşnidir. Yazı cinsleri marifet ve teknik ister. Bunları sağladın mı muvaffakiyet tamdır. Mizah ne ister? Mizah insanın mizacından geldiği için bilgi değildir, edinilemez. Teknik de değildir. İnsanın yaradılışında bu özellik varsa mizah başarılı olabilir.”

RIFAT ILGAZ’IN YAPITLARI

Şiir: Yaşadıkça, Devam, Üsküdar’da Sabah Oldu, Soluk Soluğa, Karakılçık, Uzak Değil, Güvercinim Uyur mu?, Kulağımız Kirişte, Çocuk Bahçesi (çocuk şiirleri)

Kıssa: Radarın Anahtarı, Don Kişot İstanbul’da, Kesmeli Bunları, Al Atını, Palavra, Bunadı Bu Adam, Tuh Sana, Çalış Osman Çiftlik Senin, Hababam Sınıfı Uyanıyor, Hababam Sınıfı Baskında, Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı

Roman: Hababam Sınıfı, Bizim Koğuş, Karadeniz’in Kıyıcığında, Karartma Geceleri, Meşrutiyet Kıraathanesi, Apartıman Çocukları, Hoca Nasrettin ve Çömezleri

Tiyatro: Hababam Sınıfı, Hababam Sınıfı Baskında, Hababam Sınıfı Sınıfta Kaldı, Çatal Mata Kaç Çatal, Abbas Yola Giden

Hatıra: Kırk Yıl Evvel Kırk Yıl Sonra, Yokuş Üst, Biz de Yaşadık

Çocuk Edebiyatı: Bacaksız Kamyon Şoförü, Bacaksız Okulda Bacaksız Paralı Atlet, Öksüz Civciv, Küçükçekmece Okyanusu, Cankurtaran Yılmaz, Kumdan Betona.

Kaynak: NTV

Doğrudan cihazınızda gerçek zamanlı güncellemeler alın, hemen abone olun.

Yorum Yap
i thought about this türkçe seks

Bu web sitesi, deneyiminizi geliştirmek için çerezler kullanır. Bununla ilgili iyi olduğunuzu kabul edeceğiz, ancak isterseniz dilediğiniz zaman çıkabilirsiniz. Kabul et. Daha fazla bilgi